گفتگو و پرسشگری والدین

گفتگو و پرسشگری

میان گفتگو و تک‌گویی یعنی صحبت یک‌طرفه ، تفاوت‌های زیادی وجود دارد که غالباً به آن توجه نمی‌شود.

در گفتگو ، زمینه بهتر درک موضوعات و اثر عمیق‌تری از درونی شدن آن پیدا می‌شود همچنین در گفتگو ، هر دو طرف امکان یادگیری و اضافه کردن به اطلاعات را پیدا می کنند.

اما متأسفانه ارتباط کلامی والدین و مربیان با کودکان  معمولاً از نوع تک‌گویی است که بیشتر مستقیم یا غیرمستقیم به رنگ نصیحت و یا راهنمایی درمی‌آید.

به‌خصوص در بحث خداباوری کودک پیشنهاد جدی ایجاد فضای گفتگو میان کودک و والدین و مربیان است تا در سایه آن‌هم کنجکاوی و پرسشگری کودک تقویت‌شده و هم امکان درک بهتر و عمیق‌تر از موضوع فراهم شود و والدین نیز فرصت دریافت بهتری از سازمان اندیشه کودک خود پیدا کنند.

برای رسیدن به فضایی که گفتگو شکل‌گرفته و از آن نتایج مطلوبی حاصل شود نکاتی باید مدنظر قرار گیرد که به آنها اشاره می‌شود .

  • مهم‌ترین نکته برای اینکه کودک به سراغ شما بیاید و سؤالاتش را در میان بگذارد، وجود حس اعتماد و صمیمیت میان شما و اوست . کودک باید همیشه اطمینان داشته باشد که شما به گرمی از گفتگوی با او استقبال می‌کنید.
  • هرگز نسبت به پرسش‌های کودک خود بی‌اعتنا نباشید. اگر خسته یا بی‌حوصله هستید، صمیمانه گفتگو را به زمان دیگری موکول کنید. اگر پاسخ پرسش را نمی‌دانید، شجاعانه بگویید «نمی‌دانم» و یا بگوئید که به تفکر و مطالعه در آن زمینه می‌پردازید.
  • بهتر است گفتگو در ساعاتی باشد که فراغتی از کار پیداکرده‌اید و می‌توانید زمان مناسبی را برای کودک خود بگذارید.
  • در خلال گفتگو اگر کودک حرف اشتباهی ‌زد هرگز او را توبیخ و یا حتی با تندی با او برخورد نکنید. او را به تفکر بیشتر تشویق و تحسین کنید.

حتماً در ابتدای گفتگو نظر کودک خود را جویا شوید تا داده‌های فعلی او را بدانید و متناسب با همان بحث را ادامه دهید. برای نمونه، گفتگوی زیر ارائه می‌شود:

* کودک: مامان خدا همه آدما رو میبره جهنم؟

** مادر: چی باعث شده این سؤال رو بپرسی عزیزم؟

* آخه امروز دوستم به من گفت خدا هر کاری بخواد میتونه انجام بده. بعضی آدما رو میندازه تو آتیش جهنم و اذیتشون میکنه.

من….من…. چند روز پیش یه گربه رو که توی کوچه بود اذیت کردم. به خاطر همین خیلی میترسم از اینکه برم جهنم.

** فکر میکنی اذیت کردن گربه کار بدی بوده؟

* آره خودم بعدش پشیمون شدم و الان ناراحتم از کاری که کردم.

** عزیزم خدا خیلی مهربون و بخشنده ست. کی گفته همه آدما رو میبره جهنم؟!ببین چقدر به ما نعمت و زیبایی داده.  درسته میتونه هر کاری رو انجام بده اما آدمهایی که از کار بدشون پشیمون و ناراحت هستن رو قطعاً میبخشه. خودش چند بار توی قرآن گفته که اگر کار بدی بکنید و بعدش معذرت خواهی کنید، من شما رو میبخشم. انگار که اصلاً کار بدی انجام ندادید. منتها باید قول بدی به خودت که دیگه حیوونا رو اذیت نکنی.

  • تلاش کنید متوجه شوید سؤال فرزند شما در مورد خداوند متناسب با چه نیازی است .گاهی سؤال کودک صرفاً برای جلب‌توجه و یا منحرف کردن شما از کاری که از او خواستید یا هر دلیل دیگری است که به اصل تمایل به دانستن و کنجکاوی برنمی‌گردد . در این صورت نیز به سؤالش بی‌اعتنا نباشید و گفتگو در مورد سؤال او را به زمانی موکول کنید که خیلی دور نباشد .
  • جواب بعضی از سؤالات کودکان در مورد خداوند نیازمند توضیح منطقی و عقلانی نیست. مثلاً در جواب اینکه «خدا از کجا آمده؟» بهتر است در سنین پایین بعد از پرسش در مورد اینکه نظر خود او چیست ، تنها گفته شود: «خدا جاودانه است و بیش از این چیزی نمی‌دانم.»

کارهایی که می توانید انجام دهید:

والدین و مربیان عزیز سعی کنید موقعیت‌هایی فراهم کنید که حس کنجکاوی کودک را برانگیزد. این موقعیت‌ها، گاهی زمان‌هایی رخ می‌دهند که اتفاقی خلاف معمول رخ می‌دهد.

مثلاً حشراتی که روی آب راه می‌روند. گاهی نیز لازم است خود والدین با پرسیدن سؤالاتی ذهن آن‌ها را درگیر کنند و این موقعیت‌ها را ایجاد کنند.

نمونه ها و نکته های این قسمت

بخشی از کتاب «کلیدهای آموختن به کودکان در مورد خداوند» از صفحه 112 تا 116 برای آشنایی بیشتر با این مفهوم انتخاب شده است.

برای دانلود فایل کلیک کنید

همچنین برشی از کتاب «اصول و شیوه‌های تربیت توحیدی» صفحات 204 و 206 تا208، به عنوان نکات تکمیلی برای این قسمت انتخاب شده‌اند.

برای دانلود و مشاهده فایل کلیک کنید

در مورد انواع پاسخ های محتمل کودکان و چگونگی پاسخگویی به آن ها کتاب«خداشناسی قرآنی کودکان درباره‌ی خدا» نوشته غلامرضا حیدری ابهری  را به شما معرفی می کنیم.

برای دانلود شناسنامه کتاب کلیک کنید

همانند سایر قسمت ها از شما می خواهیم تجربیات خود را در این زمینه با ما درمیان بگذارید.

لطفا نظر خود را درباره این مطلب بیان کنید.

منتخب نظرات شما درباره این مطلب: